Evdən yox, eldən gedənlər



Öyrətmə gözünü nəmə bir belə... Həbib Əhmədov, dərd ələmə dərd üstünə bir belə

Yazdı... Fəsillərin olduğu kimi, ömülərin də yazı-baharı var. Amma bu “yaz” kəlməsi “bahar” donlu olsa da, bambaşqadır. Yaz fəsillərin gözəli olduğu kimi, könüllərin də coşa gələn, gözəllərin naza bələnən, təbiətin canlılığını təsdiqləyən, gül-çiçəyin qönçələnən, nəğmələrin incələnən çağlarıdır. Bu gün mən də bir söz gülşənindəyəm. Orada qollu-budaqlı bir palıd var. Budaqları yarpaq-yarpaq boy verən bu ağacın kökləri yerin yeddi qatına işləyib. Söz bulağından su içdiyinə görə könülləri oxşayan qoşquları, bayatıları... nəğmə kimi süzülür könüllərə. Burada quşlar oxuyur, adamlar yox. Aman Allahım, bəs deyirlər ki, cənnət o dünyadadır?! Hər yan susub – Güllər ağlayır (anam kimi). Bilmirəm, vallah deyirlər ki, Söz Tanrıdan gəlir, Peyğəmbərimiz (salam olsun) də ona görə söz əhlini Yaradanın yerdə ən yaxınları, fikir daşıyıcıları hesab edib və əmanətləyib ki, onların ruhunu incitmək olmaz. Nizamimiz sözün su kimi lətafətli olmasına inandırıb bizi. Füzulimizin “Şəbi-hicran”ında canımız yansa da, qan töksə də çeşmi-giryanımız, oyatmadı xalqımızı əfqanımız. Bəxtimiz necə oyansın ki? Bəxtimiz yatdığı kimi, başımızı daş balışa qoyanadək sözün qılıncdan da kəsərli, ovxarlı olmasına çalışırıq. “Gül rüzgarına qarşı gözlərimdən qanlı axar su, Həbibim, fəsli-güldür bu – axar sular bulanmazmı?” Bulandı, ustad! Sözün peyğəmbəri Nizamidən qalma yadigarı bizə belə sevdirən Füzulimiz, özün gül fəslində hicran odundan, göz yaşlarından yazırdınsa, bəs Həbibimiz nədən susmalıydı ki? Dərdlər qalaq-qalaq, qucaq-qucaq... Allah-Təala şairləri oddan-qordanmı yaradır görəsən, odlu-alovlu olurlar bu qədər? Şairlərin sözləri bulaq suyu kimi qaynayıb-daşır (söhbət şairlərdən gedir-M.N.). Yəqin elə şairlərin qəlbi bulaqdır, “ay sevənlər, tez gəlin, qoymayın, güllər solsun”. Axı, o bulaqlar sizi gözləyir... Fikrim yenə də dağda-daşdadır. Ona görə də elə dağ-daşdan başlayaq. Könlüm quşu uçub dağlara. Haqqında söz açmaq istədiyim şair-publisist, ictimaiyyətçi, özündən sonra ocağında nəcib insanlar (ramizlər, nəsimilər, əfruzlar, əsmərlər, rasimlər, nəcibələr, esmiralar və onların da balaları) qoyub gedən, Kəlbəcərdə sayılıb-seçilən ulu bir nəslin yadigarı Həbib Nağıoğlu (Əhmədov) bu gün qəlbimin, ruhumun mehmanıdır. Ruhlarımız qoşalaşıb baş-başadır, əlac, imkan ona görə göz yaşınadır. Ruhuna ünvanlandı bu üç bənd: Qan ağladı misraların, Kəlbəcərim yada düşdü. Doğmalarım, əzizlərim, Dərdi-sərim yada düşdü.

Dərd ağlatdı ellərimi, Qəm soldurdu Güllərimi. Çıx dağlara, gör dərdimi, Qismətimə qada düşdü!

Məhəmmədəm, köçkün adım, O dağlarda söndü odum. Harda qaldı doğmam-yadım, Yaz gəlməmiş oda düşdü?! Bəlkə də ilk dəfədir ki, yazmağa çətinlik çəkirəm. Səbəbsiz deyil. Bir ulu söz ocağının qorunu eşələyirəm: gözlərim yaşarır, barmaqlarım donur. Ədəbi-bədii sözün gücü yetəcəkmi Həbib müəllimin yaradıcılığından yazmağa? Oğullar var ki, ailəsi, ailə var ki, övladının adıyla (burada mütləq mənada yaxşılar nəzərdə tutulur) tanınır. Amma, bəzən belə də olur: Vətənimdən gözəl diyar görmədim, Nəzər saldım nə zamandı ha yana. Odu qalmaz hər doğulan övladın, Yad ocaqda ha alışa, ha yana. Kəlbəcərdə adı dillər əzbəri və örnək sayılan oğullar yetirən ocaqlar az olmayıb. Belə ocaqların birindən boy verən, şeir-sənəti ilə qitələrin səddini aşan, elinin ağlar gözlü şairi Sücaət idi. Sücaətin söz dünyasından danışmaq asandınıza gəlməsin. Hər tənqidçi belə cəsarət tapıb yaza bilmədi, Bəhmənimiz kimi. Bu ocağın (heç zaman sönməyəcək odu sönsə də, kül olmayacaq qorundan boy verən ədəbi silsilə nəsil şəcərə etibarı ilə də Kəlbəcərin bünövrəsini qoyanlardandır. Nağılar Kəlbəcərdə adı-sanı ilə tanınan və daim hörmətlə yad edilən ulu nəsildir. Sözümüz bunda deyil. Sücaətin də boy verdiyi həmin nəslin Həbib müəllim kimi zər qədrini bilən söz zərgəri də vardı. Sücaətin ad-sanı onun yaradıcılığını quzey qarına döndəribmiş, xəbərimiz yox imiş. Elə eşidərdik ki, Həbib müəllim də yazır. Bəlkə qayıdaq Kəlbəcərə, Həbib müəllimin misralarının qanadlarında: Nə vaxt gəlirsənsə gəl Kəlbəcərə, Günün hər anı da gözəldi, qardaş. Şirinlik duyulur elin dilindən, Gənci, pirani da gözəldi, qardaş.

Yazda gəlsən qarşılayar tər çiçək, Tökülər yoluna gül ləçək-ləçək. Çələnglər sarınar boynuna rəng-rəng, Şərəfi-şanı da gözəldi, qardaş.

Qışda gələrsənsə Həbibə mehman, Kəsilər ayağın altında qurban. Qorxma bu dağların qar-boranından, Qarı, boranı da gözəldi, qardaş.

Qayıda bilirikmi? Axı, baxın bir görün Kəlbəcərə gedən yollar nə gündədir:

Yenə könlüm atdanıbdı, Kəlbəcərə gedən yollar. Od alıbdı, oddanıbdı, Kəlbəcərə gedən yollar.

Duman-çiskinə bürünür, Gözlərimə tor görünür. Mənim kimi hey sürünür Kəbcərə gedən yollar.

Dərə-təpə, eniş-yoxuş, Düşməninə nizə, oxmuş! Elə bil ki, heç yoxumuş Kəlbəcərə gedən yollar...

Nəyimiz vardısa orada qaldı. Həbib Nağıoğlu (Əhmədov) haqqında dönə-dönə yazmalı olduğum ziyalı ağsaqqalımız, elimizin fəxr ediləsi qələm və söz adamlarından biri idi. 1932-ci ildə Kəlbəcərin Boyaqlı kəndində (şəhərin özünə bitişik idi). Rayon mərkəzində orta məktəbi bitirdikdən sonra Bakı Dövlət Universitetinin Tarix fakültəsində ali təhsil alıb. Daha sonra Bakı Ali Partiya Məktəbində də oxuyaraq ictimai-siyasi cəmiyyətin aparıcı simalarından biri kimi tanınıb. Kəlbəcərdə müxtəlif vəzifələrdə (RPK-da şöbə müdiri, RİK-də katib, “Yenilik” rayon qəzetinin redaktoru, təmir-tikinti idarəsinin rəisi və s.) işləyib. 1998-ci ildə “Xoş günlərim o dağlarda qalıbdı” adlı ilk şeirlər kitabı işıq üzü görüb. Tanınmış el ağsaqqalı, iyirmini əsrin əvvəllərində və 20-ci illərində ermənilərin Kəlbəcərə dəfələrlə etdiyi hücumların qarşısının alınması üçün Laçına, Sultan bəyin yanına silah-sursat üçün gedib əliboş qayıtmayan, yurd-yuvasını qoruyan, lakin qırmızı imperiyanın repressiyasına qurban gedən (sovetləşməni qəbul etmədiynə görə) Məşədi Cəmilin həyatına həsr etdiyi “Məşədi Cəmil yolu” (Bakı-2007) oçerklər toplusundan sonra Həbib müəllim dərindən daha bir ah çəkdi: “O üzdən bir gələn yoxdu”...-kitabıyla oxucularının görüşünə gəldi və ... 25 ilə yaxındır ki, qələminə və şəxsiyyətinə hörmət bəslədiyim, bir vaxtlar “Respublika” qəzetində birlikdə çalışdığım qələm və ürək dostum, jurnalist Elşən Əliyevin həmin kitaba yazdığı “Bu həsrəti ovutmağa söz yetməz” məqaləsi məni yamanca tutdu. Qələm dostumuz yazır: “Tanrının bəxş etdiyi şairlik, söz qoşmaq istedadının, axıcı, rəvan təbinin bar-bəhrəsini ömrünün ixtiyar çağında üzə çıxarıb çap etdirən Həbib Əhmədovun poetik təfəkkürü klassik aşıq ədəbiyyatından qaynaqlanır. Milli ədəbiyyatımızın bu çoxşaxəli qoluna mənsub olan bədii obrazlar, estetik cizgilər, dil-üslub xüsusiyyətləri onun da qoşma və müxəmməsləri, gəraylı və təcnisləri üçün səciyyəvidir”. İlk kitabının ön sözündə şair-publisist Knyaz Aslan Həbib müəllimi oxuculara elə yerli-yataqlı tanıdır ki, sənə söz deməyə ehtiyac duyulmur. Bədii redaktora görə, “Misralarda göynəyirmiş Kəlbəcərin kədəri”. Necə də yerində deyib: “Kəlbəcərdən Bakıya 458 kilometrdir. Bəs Bakıdan Kəlbəcərə?!” Nə yaman ağrılı sualdır!! Cavabını kim verə bilər? Yenə də K. Aslanın öz fikirlərinə baxaq: “Kəlbəcər-Bakı aralığına səpələnmiş, “didərgin”, “qaçqın” adları daşımağa məcbur edilmiş kəlbəcərlilərin kədəri, dərd-səri isə nə ölçüyə gələndi, nə çəkiyə sığandı... Can, Kəlbəcər, övlad gəzən Sorağına qurban olum,- göynərtisinin ağırlığını duya bilməyən azərbaycanlının Azərbaycan torpağında yaşamağa, azərbaycanlı adını daşımağa haqqı yoxdu, qardaş”! Şairin hər şeirindən bir dastan yazmaq olar. Maraqlıdır ki, Kəlbəcərdə yaranan ədəbi mühitin yetirmələrində klassik aşıq şeirinin bütün növlərində qələm sınanılıb. Bu, Həbib müəllimin də yaradıcılığından yan keçməyib. Təcnis, eləcə də cığalı təcnis, bildiyimiz kimi, aşıq şeir formalarının ən çətin növüdür. İlahinin qüdrətindən Həbib müəllim nəinki təcniz, eləcə də cinaslı təcnis, cinaslı bayatılar da yazıb. Əvvəlcə cığalı təcnisdən bir yarpaq: Həbibəm, qurbanam yar gəlməsinə, Mənə gərək deyil bir gəlmə sinə. Əzizim gəlməsinə, Əğyarın gəlməsi nə... Ömrün sona yetəndə, Oğulsan gəlmə sinə. Dözək “Çiçəkli”yə yaz gəlməsinə, Gedək dərdimizi dağıdaq üstə. Cinaslı bayatılarında da mövzu rəngarəngdir; vətən, yurd, həsrət, ayrılıq, hicran, möhnət düşüncə “tərəzisinin gözünü əyir”: Əzizinəm birə mindi, Cüt idim, birəm indi. Nə əksəm rişə verməz, Dərd əksəm, birə mindi.

Yaxud; Eləmi yazda dərdim, Nərgizi yazda dərdim. Dedim qışda qurtarar, Göyərdi yaz da dərdim. Həbib Əhmədov qüssənin, kədərin poetik obrazını elə yaradır ki, onun təsirindən ayrıla bilirmisən. Oxucunun əlindən tutub, şair öz doğma yurd-yuvasının əsrarəngizliyinə gözdolusu baxmağa aparır: Mənim yurdum laləzardı Ayağından başınadək. Dağları gül yağışlıdı Ətəyindən qaşınadək.

Uzun ömrün məkanıdı, Ümid, şəfa ünvanıdı. Min bir dərdin dərmanıdı, Ayranından aşınadək.

Yayı sərin nəfəslidi, Payız toy-düyün səslidi. Həbib, gənclik nəfəslidi, Baharından qışınadək. Əlbəttə, bir el şairinin könül dəftərini (üç kitabını) vərəqlədikcə, oxucu yurd ağrısından təntiyən ürəyin aramla döyüntülərini duymaya bilməz. Həbib müəllimin yaradıcığından söz açmışkən kəlbəcərli günlərimiz gözlərim önündə canlandı. Dumanlı xəyalıma yazılanlardan bəzilərini xatırladım. Orta məktəbdə , Kəlbəcər şəhər 2 nömrəli orta məktəbdə oxuyur (qardaşım İbrahim isə 1 nömrəlidə), hərdən də dərsdən çıxanda atamızın iş yerində gecələməli olurduq. Təmir-tikinti idarəsinin rəisi Həbib Əhmədov idi. Qürurlu, səkliqə-səhmanı, ağayanalığı, ciddiliyi qədər də səmimi və sadəliyi, insanpərvərliyiilə kollektivinin hörmətini qazanan Həbib müəllimin şeir yazmasını bax o illərdən hiss elədim. Bir axşam müdirin kabinetindən gələn telefon zənginə özümü zorla saldım. Yazı makinasının üstündəki vərəqlər diqqətimdən yayınmadı: şeir idi. Oxudum:

İsmi-pünhan, dövran quraq bir yerdə, Olarsanmı halal malım, sən Allah?! Od götürüb baxışılardan xumarlan, Gercək olsun bu xəyalım, sən Allah.

Elə baxdın, canda taqət qalmadı, Elə bilmə işarəni almadı. Təbim coşdu, günah məndə olmadı, Belə baxma, qadan alım, sən Allah.

Həbib əkib, həm becərsin bağça-bar, Sevindirsin əkinçini hər nübar. Dinlə məni, a bimürvət, biilqar, Xəyallara belə dalım, sən Allah. Şeir qara kağızla 3-4 nüsxə yazılıb makinanın üstündə qalmışdı. Bir neçə gündən sonra həmin şeiri Həbib müəllimin özünə verəndə zarafatyana demişdi ki, hərdən belə şeylər olur, fikir vermə. İdarədə səndən savayı kimsə bilmir ki? Bu söhbətdən xeyli vaxt keçmişdi, artıq orta məktəbi bitirmək üzrəydim. Hərdənbir məqalə yazıb redaksiyaya aparardım. Həbib müəllim “Yenilik” rayon qəzetinin redaktoru idi. Bir dəfə imzamı dəyişib Nərimanoğlu eləyəndə çox sevinmiş və kövrəlmişdim. Bax, o zamanlardan mən Həbib müəllimin vətənpərvər insan olduğunu duyurdum. ... Bu da 1993-cü ilin aprel ayı. Kəlbəcər düşmən caynağına keçdi, kəlbəcərlilər isə yurd-yuvasız qalıb səpələndilər respublikanın hər yerinə. Həbib müəllimi Bakıda dəfələrlə gördüm. Sanki o, tamamilə dəyişmişdi. Birdən-birə beli bükülmüşdü. Kəlbəcər həsrəti onu erkən qocaltmışdı. Sən demə, o, Sücaətimiz kimi, damcı-damcı əriyirmiş, gilə-gilə sətirlərə hopurmuş. “Kəlbəcər: yüz şairin bir kitabı”nı çapa hazırlayanda görüşdük. Hidayət Elvüsalla Həbib müəllimi ziyarət etdik. O vaxta kimi inanmazdım ki, Kəlbəcər həsrətli duyğularını bu qədər cilalı, poetik dillə qələmə alırmış. Bəli, o vaxt hiss elədim ki, Kəlbəcər, doğrudan da sərvətlər yatağıdır, elə insanları da. Kəlbəcərin tarixi, şəhidləri, mühasirə illəri, kəlbəcərlilərin dərd-sərindən söz açan kitablarımı, sən demə, birinci oxuyanlardan imiş Həbib Nağıoğlu. Bunu qələm dostum, həmkarım, oğlu Nəsimi də dönə-dönə bildirmişdi. Bir-birimizə doğmalıq, təbii ki, həm də yaradıcılıqla bağlı idi. Söz adamlarını çox istəyirdi. Onlarla fəxr duyduğunu gizlətmirdi. Bu da Həbib müəllimin ali insani keyfiyyətlərə malik olmasından irəli gəlirdi. Həbib Nağıoğlu təkcə balalarılna yox, millətə, xalqa, nəhayət yurd-yuvasızlara deyir ki, “O üzdən bir gələn yoxdu”... Bu, dolu bir sandıqdı. Amma daş-qaşla, zər-ziba ilə yox, dərdlə. “Xoş günlərim o dağlarda qalıbdı”. Təkcə bu el şairininmi? Yox! Bu dərd dolu kitabı göz yaşları ilə oxuyanların da ürək döyüntüləri buradadır.Kəlbəcərə dönmək ümid və diləkləri puça çıxdığını duyan şair “Övladlarıma nəsihət” şeirini elə sakit, elə təmkinlə pıçıldayır ki: “Çor” deyənlərə də “can” deyin, bala, Ədalı olmayın, hikkələnməyin. Gənc ilə gənc olun, ahılla ahıl, Təvazökar olun, yekələnməyin.

Qismətdən qaçmayın, çox bilin azı, Heç vaxt özünüzdən olmayın razı. Saxlayın arada nizam- tarazı, Paklığa bələnin, ləkələnməyin.

Onu da bilin ki, ölməyib yağı, Şər gəzir şeytanın əli-ayağı. Birliyiniz olsun, yumruqsayağı, Birləşin, dağılıb səpələnməyin.

Həbib dilər sizə Rəbbin köməyin, Halala meyl edin, haram yeməyin. Nə heç kimə “mənəm-mənəm” deməyin, Nə də ki, heç kəsə təpələnməyin. Əslində, şairin yaradıcılıq imkanlarına ayna tutmaq istəyirdim. Həssas oxucu duymamış deyil ki, yenə də vərəqlədiyim səhifələrin qəmə, möhnətə bələnmiş misralarına tuş gəldim. Amma bu, o demək deyil ki, Həbib müəllimin incə şair qəlbi poetik və lirik duyğularla silələnməyib. Gözəllik təşnəsi olan şair sinəsi odlananda yaranar belə bəndolmalar: Gözündə qurulub ox da, kaman da, Qoymusan Həbibi əldə-amanda. Bir baxışın yüz can alır bir anda, Bəs adam öldürmək nə təhər olar? Qoşaqafiyə, qoşayarpaq kimi az-az işlənən qoşmalara şairin yaradıcılığında rast gələndə, doğrusu, təəccüblənmədim. Çünki, Həbib müəllim şeirin müxtəlif janr, forma və üslubunda qələmini sınağa çəkib və hər birində də uğur qazanıb. Divanilərindən bir bəndə nəzər salsaq, vəznlərdən məharətlə istifadə etdiyini deyə bilərik ki, bu da ədəbiyyat nəzəriyyəsini kamil bilən Həbib müəllimin filosofluğunu təsdiqləyir: ...Aqillərin kəlamların oxu, vərəq-vərəq gəz, Dəhanından çıxan sözə ehtiyatlı ol qərəz. Söz qüdrəti asta kəsir, çığır-bağır istəməz, Eyhamımı düz başa düş – sözlərimin canı var. Şairlər özlərinin qələm dostları ilə eyni fikri bölüşməyi, deyişməni, dərdləşməni sevərlər. Ta bineyi-qədimdən belə olub. Həbib müəlim də düşüncəsinə yaxın bildiyi, fikirdaşları ilə məktublaşmağı unutmayıb. Dövrün, zamanın bozüzlülərini ümumi qınaqla bozartmaqdan yan keçməyib. Sözün urvatını urva kimi müqəddəsliyə qaldıran Məmməd Aslanımıza hələ 1989-cu ildə yazdığı qoşma ilə deyirdi ki: Həbib çox oyuna şahiddir, qağa, El gözündən düşən canavar ağa. Pula güvənənlər düşdü ayağa, Bütün ömrü boyu uladı, Məmməd. Həə... necə də gözəl deyiblər: qəlbi poetik duyğuluların qəribə bir dünyası var: ümidsizləşəndə, qəlbini qəm-kədər, hətta, sevinc belə çuğlayanda təbiətə üz tutur: gözəllikləri yaşayır, hisslərini digərləri ilə – oxucuları ilə bölüşməyə tələsir. Çünki tutumlu poetik deyimlərdə təbiət gözəlliklərinə çulğaşmış insan mənəviyyatı, fərdi fəal düşüncələri boylanır. Hisslərin təbii axarında meşələr pıçıldaşır, çiçəklər öpüşür, qayaların göz yaşının ətri bulaqlardan dadılır. Kəlbəcərdə - cənnət-məkan bir diyarda yaşayanların da haqqı yox idi ki, o ecazkar mənzərəli təbiətdən ilhamlanaraq şeir yazmasın, Həbib müəllim kimi. Bu behişt yurdun təbiətinin özü də şair idi, sanki. Neçə-neçə dağların mürgülü gecələrinin bağrını yaran dəlisov Tərtər, Tutqu, Qamışlı kimi çaylar həm də burada gecə-gündüz mahnı bəstələyən bəstəkarları xatırladırdı. Sanki sinələrdə, düzənlərdə, yollarda, yamaclarda, yaylaqlarda yaranan və sayı-hesabı bilinməyən yollar-yolağalar, çığırlar-izlər yazılmış, lakin hələ oxunmamış neçə-neçə dastanın misraları idi: şiş qayalar bu şeirlərin «nida»sı, zirvələr «nöqtə»si, boynubükük bənövşə «sual işarəsi», nərgizin ləçəyi isə «vergülü»... Belə bir ilhamverici diyarda doğulub boya-başa çatan, pərvazlanıb uçan, zirvələrə qonmağa çalışan bir çox kəlbəcərli alimlər, şairlər, aşıqlar yazıb-yaratmış, çox şükürlər olsun ki, bu gün də davam edən həmin ənənə sənətkarlıqla davam etdirilir. Kəlbəcərin sərvətlərini saymaqla qurtarmaz. Təbii sərvətlər diyarı olması artıq bəşəriyyətə məlumdur. Mənfur ermənilər məhz onun təbii qala, həm də sərvətlər yatağı olduğuna görə ora göz dikmişdi. Kəlbəcərdə min nəfərdən çox şeir yazmağı bacaran el şairi vardı. Kəlbəcərin 1993-cü ildə erməni daşnaqları tərəfindən işğalı nəticəsində kəlbəcərlilərin məcburi köçkün düşməsi şairlik iddiasında olmayan bir çox yurddaşlarımızı da söz adamına çevirdi. Onların şeirləri mənfur düşmənlərə qarşı sovlu xəncəri, kəsərli söz qılıncıdır. Kəlbəcərin sazlı-söz diyar olması dəfələrlə təsdiqlənib. Ağdabanlı şair Qurbandan başlayan bu ədəbi dağlarımız silsilədir: Dədə Şəmşir, Kor Bəsti, Bimar Əli, Ənvər Rza, Firudin, Qəmkeş, İdris Verdiyev, Şamil Dəlidağ, Bəhmən Vətənoğlu, Sücaət, Yisif Hüseyn, Əlövsət Saldaş, Elşən Əzim, nəhayət, 23 yaşında Azərbaycan Yazıçılar Birliyinə üzv qəbul edilən, BDU-nun gənc müəllimlərindən biri, şair Ələmdar Cabbarlı... kimi şeirdillilərimiz az deyil. Əlbəttə, onların adlarını yazası olsaydıq, ayrıca bir kitab (biz o itabları zaman-zaman yazırıq. Kəlbəcər şairlirinin antologiyası və almanaxı geniş oixuculara təqdim edilib, folklor dünyasındakı ağız ədəbviyyatının minilliklərdən qaynayıb gəlməsi möcüzələri əfasənəyə bənzədib) alınardı. Həbib Nağıoğlunun da adı həmin kitablarda ön sıralardadır. Son sözünü eşidə bilmədiyimiz şairin hələlik, sonuncu saydığımız “O üzdən bir gələn yoxdu” kitabının sonuncu səhifəsinə nəzər salmağa məcburam. “Səhər” qəzetinin redaktoru Məzahir Süleymanzadənin “Qəlbin qəmnən yüklənsə də”... (12 noyabr 1998-ci il tarixli) Həbib Əhmədova son söz yerinə ünvanladığı məktubunun sonuncu səhifəsində oxuyuruq: “Bu hikmət dolu kitabçada sizin oğullarınıza, nəvələrinizə, dostlarınıza xitabən yazdığıənız şeirlər də var.Bu şeirlər daha çox nəsihət xarakterlidir. Məsələn, siz oğlunuz Nəsimiyə xitabən yazırsınız: Əldə ələm saxla ata sözünü, Əslinə, kökünə oxşat özünü. Zəhmətsiz çörəyə dikmə gözünü, Aldada bilməsin dövlət-mal səni. Həbib müəllim, bu müraciəti biz də ata nəsihəti kimi qəbul edirik. Şeirlərinizin birində oxuyuruq: Deyirlər ki, səbrin-dözümün olsun, O səbri-dözümü mən hardan alım? Qan içində qan ağlayır Vətənim, Təskinlik sözümü mən hardan alım?

İstəyim imkansız, dərdim davasız, Ürək təşnə, mühit susuz, havasız. Vətənsiz, torpaqsız, yurdsuz-yuvasız, Odumu-közümü mən hardan alım?

Həbib, o cənnətdən qalmayıb əsər, Yağı yuvasına dönüb Kəlbəcər. Murovum olubdu düşmənə səngər, Yolumu-izimi mən hardan alım? Bu misralardan sonra adam sizə səbr, dözüm arzulamağa da cəsarət etmir. Amma mənim inamım var ki, günlərin bir günü Nəsiminin Kəlbəcərdə qaladığı bir ocağın başında Rasimin saz havasının sədaları altında Həbib müəllimin şeirlərini dinləyəcəyik”... Yox, sonuncu cümlənizi yazmadım, Məzahir müəllim, bağışlayın. Həmin şeiri Həbib müəllim yazmayacaq. Kəlbəcərin sinəsi sazlı, dili sözlü kəlbəcərlilərini Murovdan o üzə aşıra bilmədik. Həbib müəllim də bu ayrılığa tab gətirmədi, 2016-cı il bu ulu ozan yurdunun şair oğlu da qara torpağa əmanət verildi, həm də üzü qibləsinə, Məkkə qədər əziz, söz qibləsi Kəlbəcərə, üzü dağlara, barsız bağlara, ötən çağlara... Məhəmməd NƏRİMANOĞLU


13 views

BİZ XOCALINI
UNUTMADIQ!
25-26 FEVRAL
1992

  • 613 nəfər qətlə yetirilib, o cümlədən:

    • 63 uşaq;

    • 106 qadın;

    • 70 yaşlı.

    • 8 ailə tamamilə məhv edilib;

    • 25 uşaq hər iki valideynini itirib;

    • 130 uşaq bir valideynini itirib;

  • 487 yaralı;

  • 1275 girov;

  • 150 itkin düşüb.

BİZ AĞDABANI
UNUTMADIQ!
8 APREL
1992

  • 130 ev yandırılmış, o cümlədən:

    • 779 nəfər qeyri-insani işkəncələr verilmiş;

    • 67 nəfər qətlə yetirilmiş;

    • 8 nəfər 90-100 yaşlı qoca;

    • 2 nəfər azyaşlı uşaq;

    • 7 nəfər qadın diri-diri odda yandırılmış;

    • 2 nəfər itkin düşmüş;

    • 12 nəfərə ağır bədən xəsarəti yetirilmişdir

BİZ BAŞLIBELI 
UNUTMADIQ!
18 APREL
1993

  • 18 gün gizli yaşaya bilmişlər, o cümlədən:

    • 27 qətlə yetirilmiş;

    • 19 nəfə girov götürülmüş;

    • Sağ qalan 30 nəfər isə sığınacaq yerləri kimi kahaları seçiblər

    • Onlar 113 gündən sonra – iyulun 17-də sığınacağı tərk edərək yalnız gecələr hərəkət etməklə gizli dağ yolları vasitəsilə Ermənistan ordusunun mühasirəsindən çıxa biliblər.

            Copyright  © 2020        |       www.kalbajar.com        |      Əlaqə :(+994 55) 585-55-58     |     Email : kalbajar93@hotmail.com        |      Development by Rashad Abdullayev