Скриншот 28.04.2017 110820.bmp
Скриншот 28.04.2017 111029.bmp
Скриншот 28.04.2017 111126.bmp
Скриншот 28.04.2017 113411.bmp
Скриншот 28.04.2017 114658.bmp
Скриншот 28.04.2017 114414.bmp
Скриншот 28.04.2017 115805.bmp
Скриншот 28.04.2017 115732.bmp
Скриншот 28.04.2017 122218.bmp
Скриншот 28.04.2017 122337.bmp
Скриншот 28.04.2017 115950.bmp
ashiqlar
ashiqlar
ashiqlar
ashiqlar
ashiqlar
ashiqlar
ashiqlar
ashiqlar


Sa­zın və sö­zün be­şiyi olan Kəl­bə­cər ma­halı us­tad aşıq­la­rı, is­te­da­dlı şair­ləri ilə ta­nı­nıb. Ta­ri­xən Göy­çə ma­halı ilə qon­şu olan, qay­na­yıb-qa­rı­şan, xe­yir-şər məc­lis­lə­rini bir­gə ke­çi­rən Kəl­bə­cər el­ləri ta­le­yin aman­sız il­lə­rini – di­dər­gin­lik öm­rünü də bir ya­şa­malı ol­du­lar. Kəl­bə­cər-Göy­çə aşıq­la­rı­nın ifa sə­nə­tin­dəki ey­ni­lik, eləcə də bu böl­gədə ya­şa­yıb-ya­ra­dan el şair­lə­ri­nin poe­zi­ya­sın­dakı üs­lubi və ruhi ya­xın­lıq ey­ni kökə söy­kə­nən ədəbi mü­hi­tdən xə­bər ve­rir.

Heç də tə­sa­düfi de­yil ki, Aşıq Alı, Aşıq Ələs­gər, Növ­rəs İman kimi əs­lən Göy­çə­dən olan gör­kəm­li saz və söz sə­nət­kar­ları hə­mişə Kəl­bə­cər­lə, onun qo­naq­pər­vər və qə­dir­bi­lən in­san­ları ilə tə­mas­da ol­muş, il­lər­lə bu gö­zəl­lik məs­kə­nin­də məs­kun­laş­maq­la ye­ni-yeni əsər­lə­rini ya­rat­mış­lar. Dədə Ələs­gər bi­hudə yerə de­mə­miş­dir:
 

Gəşt ey­lə­dim bu dün­yanı do­laş­dım,

Kəl­bə­cə­rin xey­ri-şəri yax­şı­dır…­
 

Dədə Ələs­gə­rin Kəl­bə­cər­də ən ya­xın dos­tu Ağda­ban­lı Qur­ban  olmuşdur. Qüd­rət­li saz və söz sə­nət­karı Qur­ba­nın kö­kü-soyu Şah İs­ma­yıl Xə­ta­i­nin müa­siri olan Mis­kin Ab­dala ge­dib çı­xır. XIX əs­rin so­nu,  XX  əs­rin əv­vəl­lə­rin­də Kəl­bə­cər ədəbi mü­hiti Ağ­da­ban­lı Qur­ba­nın ya­rat­dığı «Qur­ban bu­la­ğı» ad­lı ədəbi bir­lik­lə tən­zim­lə­nir­di. Aşıq­lar, el şair­ləri bu məc­lisə top­la­şa­raq bir-bir­lə­rinə yeni şer­lə­rini oxu­muş, ədəbi mü­ba­hi­sə, mü­la­hizə və təh­lil­lə­rini or­taya qoy­muş­lar. Aşıq Ələs­gər, Aşıq Bəs­ti kimi saz-söz sə­nət­kar­ları da «Qur­ban bu­la­ğı» məc­li­si­nin fəal üzv­ləri ol­muş­lar.

Gör­kəm­li folk­lor­şü­nas alim M. Təh­ma­sib apar­dığı təd­qi­qat­lar­dan belə qənaə­tə gə­lir: «Qur­ban  öz zə­ma­nə­si­nin və mü­hi­ti­nin yax­şı saz və söz us­ta­la­rın­dan biri ol­muş, mə­la­hət­li sə­si, mə­la­hət­li bar­maq­la­rı, iti ha­fi­zə­si, das­tan­çı­lıq qa­bi­liy­yə­ti, xü­susi gö­zəl qoş­ma­la­rı, gə­ray­lı­la­rı, di­vani və mü­xəm­məs­lə­ri, müx­tə­lif tip­li təc­nis­ləri ilə şöh­rət qa­zan­mış və ba­ba­la­rına la­yiq bir öv­lad ol­du­ğunu sü­but et­miş­dir. Qur­ban sa­vad­lı ol­ması ilə müa­sir­ləri – Göy­çə, Kəl­bə­cər, Gə­də­bəy aşıq­la­rı­nın ək­sə­riy­yə­tin­dən fərq­lən­miş­dir».

Belə bir mü­hit­də dün­yaya göz açan ba­laca Şəm­şir şair Qur­ba­nın oğ­lu və şə­yir­di kimi tez bir za­man­da sa­zı, sözü və səsi ilə bu sə­nət­də özünü təs­diq et­miş, el-o­bada məş­hur­laş­mış­dır. Aşıq Şəm­şir atası Qur­ba­nın, ulu ba­bası Mis­kin Ab­da­lın la­yiq­li da­vam­çısı ol­maq­la, aşıq sə­nə­ti­nin də­də­lik mər­tə­bə­sinə qə­dər ucal­mış­dır. Çox er­kən sə­nət alə­minə qə­dəm qo­yan, Aşıq Ələs­gər, Növ­rəs İman, Aşıq Bəs­ti və atası Ağ­da­ban­lı Qur­ban kimi gör­kəm­li sə­nət­kar­lar­la ün­siy­yət­də olan Aşıq Şəm­şir bu us­tad­lar­dan öy­rən­dik­lə­rinə və el­dən-o­ba­dan al­dıq­la­rı­na, əxz et­dik­lə­rinə şəx­si mü­taliə­sini də əlavə et­mək­lə ka­mil bir şair kimi for­ma­laş­mış­dır. O, ilk dər­sini ata­sın­dan al­mış, son­ra mol­la­xa­nada oxu­muş­dur. Ki­fa­yət qə­dər sa­vad­lı Aşıq Şəm­şir klas­sik ədə­biy­ya­tı­mı­za, folk­lo­ru­muza də­rin­dən bə­ləd ol­muş­dur. Kəl­bə­cər-Göy­çə, Qa­ra­bağ-Gən­cə­ba­sar böl­gə­lə­rin­də yax­şı ta­nı­nan Aşıq Şəm­şi­rin daha da məş­hur­laş­ma­sın­da, bü­tün Azər­bay­can­da ta­nın­ma­sın­da xalq şai­ri Sə­məd Vur­ğu­nun xid­məti ol­muş­dur. İs­ti­suya qo­naq gəl­miş Sə­məd Vur­ğun Aşıq Şəm­şir­dəki fit­ri is­te­dada hey­ran ol­muş, onun əsər­lə­ri­nin nəş­ri qay­ğı­sına qal­mış­dır. Bu gö­rüş­dən son­ra çox az ya­şa­yan Sə­məd Vur­ğu­nun və­fatı Aşıq Şəm­şiri mə­yus et­miş, o, öm­rü­nün so­nuna kimi xalq şai­rini kə­dər­li şer­ləri ilə xa­tır­la­mış­dır.

Dədə Şəm­şir aşıq şe­ri­nin bü­tün for­ma və şə­kil­lə­rin­də də­yər­li sə­nət nü­mu­nə­ləri ya­rat­mış, özün­dən son­raya klas­sik irs qo­yub get­miş­dir. La­kin 1992-ci il­də Ağ­da­ban kən­dinə ka­fir qon­şu­la­rı­mı­zın bas­qını nə­ti­cə­sin­də bu ir­sin çap olun­ma­yan bir his­sə­si, eləcə də şair Qur­ba­nın əl­yaz­ma­ları yan­dı­rı­lıb külə çev­ril­miş­dir.

1993-cü il­də Kəl­bə­cər iş­ğal olun­du­ğun­dan Dədə Şəm­şi­rin 100 il­lik yu­bi­le­yini ke­çir­məyə im­kan ya­ran­ma­dı. 2003-cü il­də Res­pub­lika Pre­zi­den­ti­nin sə­rən­camı ilə Aşıq Şəm­şi­rin 110 il­lik yu­bi­ley mə­ra­si­mi­nin ke­çi­ril­məsi qə­rara alın­dı. Döv­lət sə­viy­yə­sin­də ke­çi­ri­lən yu­bi­ley təd­bir­ləri bü­tün res­pub­li­ka­mızı əhatə et­di. Xan­lar­da ustadın büs­tü qo­yul­du, nə­fis tər­ti­bat­la ki­tab­ları nəşr olun­du və s.

Dədə Şəm­şir Kəl­bə­cər­də so­nun­cu aşıq mək­tə­bi­nin ba­nisi ola­raq, yüz­lər­lə şə­yir­dini bu sə­nətə ha­zır­la­mış, öz du­ru, mə­nalı şer­ləri ilə ne­çə-neçə şai­rin ye­tiş­mə­sinə tə­sir gös­tər­miş­dir. Kəl­bə­cər­də ya­şa­yıb-ya­ra­dan el şair­ləri – Bi­mar Əli, Qa­mış­lı Rüs­təm, Zal Cab­bar­lı, şair Fi­ru­din, şair Sal­man, Dəmr­çi Ab­bas, Bəh­mən Və­tə­noğ­lu, Sü­ca­ət, Əli Qur­ban Das­tan­çı, Əl­qəmə və eləcə də çağ­daş poe­zi­ya­mı­zın Ən­vər Rza, Məm­məd As­lan, Şa­mil Əs­gər Də­li­dağ kimi söz sə­nət­kar­ları Aşıq Şəm­şir poe­zi­ya­sın­dan bəh­rə­lən­mək­lə öz­lə­ri­nin fər­di ya­ra­dı­cı­lıq yo­lunu müəy­yən­ləş­dir­miş­lər.  Aşıq Al­lah­ver­di (Qəm­keş), Aşıq Qar­daş­xan, Aşıq Xa­lıq­ver­di və b. on­lar­la aşıq isə Dədə Şəm­şir­dən bu qə­dim və ulu sə­nəti bir­başa öy­rə­nən şə­yird­lər­dir ki, son­ra­dan öz­ləri də şə­yird ha­zır­la­yan us­tada çev­ril­miş­lər.

Baş­lan­ğı­cını Ağ­da­ban­lı Qur­ban oca­ğın­dan gö­tü­rən Kəl­bə­cər ədəbi mü­hi­ti­nin çağ­daş mən­zə­rəsi əl­van və çox­ça­lar­lı­dır. Oxu­cu­lara təq­dim et­di­yi­miz an­to­lo­gi­yada yüz müəl­li­fin ya­ra­dı­cı­lı­ğın­dan ör­nək­lər ve­ri­lib. Ona görə də elə he­sab edi­rəm ki, bu nəş­rin adını «Yüz şai­rin bir ki­ta­bı» qoy­maq­da ya­nıl­ma­mı­şıq. Təq­dim olu­nan mü­əl­lif­lər həm ya­zı­lı, həm də şi­fahi ədə­biy­ya­tı­mı­zın klas­sik ənə­nə­lə­rinə rəğ­mən ya­zıb-ya­ra­dan in­san­lar­dır. Biz on­ları ey­ni müs­tə­vidə bir­ləş­dir­mək­lə Kəl­bə­cər ədəbi mü­hi­ti, Kəl­bə­cə­rin söz dün­yası haq­qın­da müəy­yən bir tə­səv­vür ya­rat­maq is­tə­dik. La­kin bu yüz nə­fər hələ Kəl­bə­cər ədəbi mü­hi­tini ta­ma­milə əhatə et­mir. Biz diq­qə­ti­mizi daha çox el ara­sın­da ta­nı­nan, mət­buat­dan im­zası bəl­li olan, ki­tabı nəşr edi­lən, bir söz­lə, ədəbi ic­timaiy­yə­tin diq­qə­tini cəlb edən müəl­lif­lərə yö­nəlt­dik. Bə­li, bu gün Kəl­bə­cər fi­ziki mə­nada bi­zim üçün yox­dur. La­kin mə­nəvi ba­xım­dan o ya­şa­yır, söz-sənət es­ta­feti nə­sil­dən-nəs­lə, za­man­dan-za­mana ötü­rü­lür. Ədə­bi­yya­tı­mıza yeni gə­lən El­şən Əzim, Na­dir Məm­məd­li, Əbül­fət Sarıoğ­lu, Ələm­dar Cab­bar­lı, İs­məli Dağ­la­roğ­lu kimi gənc şair­lə­ri­miz Kəl­bə­cər poe­tik ənə­nə­si­nin və du­yu­mu­nun is­te­dad­lı ötü­rü­cü­lə­ri­dir. Kəl­bə­cər­li şair­lərə ye­ni-yeni ya­ra­dı­cı­lıq uğur­ları di­ləyirik.
 

Şairlərimiz , həyat və yaradıcılıqları.
1/30
Şairlərdən seçmə şeirlərlə aşağıdakı "pdf" formatlı kitablardan tanış ola bilərsiniz.

Şairlərimiz və yaradıcılıqları

            Copyright  © 2020        |       www.kalbajar.com        |      Əlaqə :(+994 55) 585-55-58     |     Email : kalbajar93@hotmail.com        |      Development by Rashad Abdullayev